{"id":1711,"date":"2019-05-21T10:05:05","date_gmt":"2019-05-21T08:05:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/"},"modified":"2024-11-27T11:47:32","modified_gmt":"2024-11-27T10:47:32","slug":"elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/","title":{"rendered":"Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies"},"content":{"rendered":"[vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” overlay_strength=”0.3″ shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none”][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_position=”all” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_link_target=”_self” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” bg_image_animation=”none”][heading]\n

Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies (1999-2017)<\/h1>\n[\/heading][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” overlay_strength=”0.3″ shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none” shape_type=””][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_position=”all” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_link_target=”_self” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” width=”1\/2″ tablet_width_inherit=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” bg_image_animation=”none” offset=”vc_col-lg-offset-3 vc_col-lg-3 vc_col-md-offset-3 vc_col-md-3″][image_with_animation image_url=”135″ alignment=”” animation=”None” img_link_target=”_blank” border_radius=”none” box_shadow=”none” max_width=”100%” img_link=”http:\/\/www.ulg.ac.be\/”][\/vc_column][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_position=”all” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_link_target=”_self” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” width=”1\/2″ tablet_width_inherit=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” bg_image_animation=”none” offset=”vc_col-lg-3 vc_col-md-3″][vc_column_text]\n

Universit\u00e9 de Li\u00e8ge
\nUnit\u00e9 de Psychoneuroendocrinologie (PNE)<\/strong>
\nSart Tilman, CHU B-35 | 4000 Li\u00e8ge<\/p>\n[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” overlay_strength=”0.3″ shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none”][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_position=”all” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_link_target=”_self” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” bg_image_animation=”none”][divider line_type=”Full Width Line” line_thickness=”1″ divider_color=”default”][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” overlay_strength=”0.3″ shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none” source=”” text=”2013 – 2017″ font_container=”tag:h2|text_align:left|color:%2349b0e5″ use_theme_fonts=”yes” google_fonts=”font_family:Abril%20Fatface%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal” css_animation=”” link=”” el_id=”” el_class=”” css=””][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_position=”all” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_link_target=”_self” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” bg_image_animation=”none”][vc_custom_heading text=”Activiteitenverslagen” font_container=”tag:h2|text_align:left|color:%2349b0e5″ use_theme_fonts=”yes”][vc_custom_heading text=”2013-2017″ font_container=”tag:h3|text_align:left|color:%233f3f3f” use_theme_fonts=”yes”][vc_column_text]C. Brabant, I. Demaret,\u00a0M. Ledent,\u00a0G. Scantamburlo, M. Ansseau<\/strong><\/p>\n

In het kader van het BBEMG project bestudeert de eenheid \u201cPsychoneuroendocrinologie\u201d het verband tussen \u201cIdiopathic Environmental Intolerance\u201d en elektromagnetische velden: IEI-EMF of elektromagnetische hypergevoeligheid.<\/p>\n

Gedurende de afgelopen 4 jaar (periode 2013-2017) werd er samengewerkt met de algemene bevolking met de bedoeling informatie te verstrekken aan mensen die bezorgd zijn over de mogelijke effecten van elektromagnetische (EM) velden op de gezondheid. Meerdere personen die lijden aan IEI-EMF en die de eenheid contacteerden met de vraag voor hulp werden opgevolgd. De opvolging bestond er voornamelijk in te luisteren en advies te geven, er werden o.a. praktische raadgevingen gegeven hoe zich het best te distanti\u00ebren van de potentieel nefaste EM velden. Wanneer de mogelijkheid bestond dat mentale of fysische aandoeningen aan de basis lagen van de symptomen werden de betrokkenen doorverwezen naar specialisten.<\/p>\n

Studies hebben aangetoond dat IEI-EMF personen gemiddeld angstiger zijn dan de algemene populatie. Het onderzoek gedurende de periode 2013-2017 focuste zich daarom op het bestuderen van de specifieke karakteristieken van IEI-EMF personen met bijzondere aandacht voor angstgevoelens en de HPA axis. Via een \u201cdouble blind\u201d procedure werd de vergelijking gemaakt met een controlepopulatie. Alle betrokkenen vulden vragenlijsten in ter evaluatie van elektromagnetische symptomen. De deelnemende personen werden gedurende 45 minuten onder een helm blootgesteld aan een EM veld van 50 Hz en 20 \u00b5T. Het EM veld werd aan- of afgezet (Sham blootstelling) al naar gelang de experimentele conditie. Bloedmonsters werden afgenomen voor hormoonconcentratie bepalingen (ACTH, cortisol, oxytocine). Angstgevoelens werden ge\u00ebvalueerd gebruik makende van STAI.[\/vc_column_text][vc_custom_heading text=”2009-2013″ font_container=”tag:h3|text_align:left|color:%233f3f3f” use_theme_fonts=”yes”][vc_column_text]\n

C. Rocha, M. Crasson, M. Ledent,\u00a0M. Ansseau<\/strong><\/p>\n

Durant ces quatre ann\u00e9es, nous avons cl\u00f4tur\u00e9 la recherche sur l\u2019 \u00ab \u00e9valuation clinique et psychologique des effets de l\u2019exposition \u00e0 un champ magn\u00e9tique 50 Hz sur les performances cognitives et le report de sympt\u00f4mes \u00bb. Nous avons 135 participants dont plus de 60% de femmes et un \u00e2ge moyen de 45 ans. Nous avons trouv\u00e9 des niveaux d’anxi\u00e9t\u00e9, de d\u00e9pression, d’affectivit\u00e9 n\u00e9gative, de sympt\u00f4mes psychiatriques et d’amplification des sympt\u00f4mes significativement plus \u00e9lev\u00e9 chez les personnes EHS vs contr\u00f4les. Seule l\u2019affectivit\u00e9 positive et les croyances reli\u00e9es \u00e0 la sant\u00e9 ne diff\u00e8rent pas d’un groupe \u00e0 l’autre. En ce qui concerne les tests cognitifs, il y avait une diff\u00e9rence significative entre personnes EHS et groupe contr\u00f4le avant l’exposition. Le questionnaire D2 \u00e9value l’attention visuelle et la capacit\u00e9 de concentration. Ici, nous voyons que les EHS sont moins efficaces …<\/p>\n

Il est important de noter que les sympt\u00f4mes rapport\u00e9s par les individus pr\u00e9sentant une EHS sont r\u00e9els, m\u00eame s’ils ne peuvent pas \u00eatre \u00ab objectivement \u00bb attribu\u00e9s aux champs \u00e9lectromagn\u00e9tiques. En effet, dans cette \u00e9tude, nous mettons en \u00e9vidence l’incapacit\u00e9 des EHS \u00e0 mieux d\u00e9terminer la pr\u00e9sence d’un champ magn\u00e9tique d\u2019extr\u00eamement basse fr\u00e9quence par rapport au groupe t\u00e9moin.<\/p>\n

Suite aux discussions avec les participants EHS, \u00e0 la demande croissante d\u2019une prise charge, nous avons souhait\u00e9 d\u00e9velopper un programme de prise en charge psychologique des patients EHS. Etant donn\u00e9 que la TCC est efficace dans beaucoup d\u2019autres syndromes inexpliqu\u00e9s, elle devrait aussi \u00eatre utile pour les patients EHS. C\u2019est l\u2019hypoth\u00e8se qu\u2019ont fait d\u00e9j\u00e0 quelques chercheurs. Avec la revue de la litt\u00e9rature r\u00e9alis\u00e9e par Rubin et al. (2006), on constate que trois des quatre \u00e9tudes testant l\u2019efficacit\u00e9 des TCC pour les EHS montrent de meilleurs r\u00e9sultats pour le groupe exp\u00e9rimental que pour le groupe contr\u00f4le (r\u00e9duction de la souffrance subjective, r\u00e9duction de la s\u00e9v\u00e9rit\u00e9 des sympt\u00f4mes, r\u00e9duction de l\u2019invalidit\u00e9 et r\u00e9duction du nombre de personnes se d\u00e9crivant comme EHS). En comparaison avec d\u2019autres solutions (filtre \u00e9cran, \u00ab shielding \u00bb \u00e9metteurs CEM, th\u00e9rapie de suppl\u00e9mentation en antioxydants), la TCC est la plus efficace.<\/p>\n

C\u2019est ainsi que l\u2019objet de nos recherches s\u2019est dirig\u00e9, tout naturellement vers la prise en charge des sympt\u00f4mes psychologiques par une psychoth\u00e9rapie structur\u00e9e d\u2019orientation cognitivo-comportementale\u2026
\nPour le moment, 8 personnes EHS ont re\u00e7u les 10 s\u00e9ances de psychoth\u00e9rapie. Nous avons pu observer une am\u00e9lioration de tous les aspects \u00e9tudi\u00e9s ainsi qu\u2019une diminution de l\u2019impact per\u00e7u de l\u2019\u00e9lectricit\u00e9 sur le bien-\u00eatre et ce dans diff\u00e9rents domaines de vie. La psychoth\u00e9rapie a pu aider les personnes EHS \u00e0 se sentir mieux.<\/p>\n

Pour un tour d\u2019horizon du sujet, voir notre module Electrosensibilit\u00e9 \/ EHS<\/a>.[\/vc_column_text][vc_custom_heading text=”2005-2009″ font_container=”tag:h3|text_align:left|color:%233f3f3f” use_theme_fonts=”yes”][vc_column_text]M. Crasson, S. Nevelsteen, J.J. Legros, M. Ansseau<\/strong><\/p>\n

Overgevoeligheid voor elektriciteit (EHS) – Idiopathische omgevingsintolerantie toegeschreven aan elektriciteit<\/strong><\/p>\n

Overgevoeligheid voor elektriciteit, of elektrogevoeligheid, door de Wereldgezondheidsorganisatie ook idiopathische omgevingsintolerantie toegeschreven aan elektriciteit genoemd, heeft betrekking op klachten van bepaalde personen in verband met het gebruik of de nabijheid van elektrische installaties of apparaten.<\/p>\n

Dit onderzoek heeft tot doel deze aandoening beter te kenschetsen (noteren van de symptomen, de bronnen enz., met behulp van een speciaal ontworpen vragenlijst) en de factoren te begrijpen die een rol spelen in het ontstaan of de instandhouding van dit probleem. Personen die klagen over overgevoeligheid voor elektriciteit of zich vragen stellen over dit verband worden vergeleken met controleproefpersonen zonder klachten in verband met de blootstelling aan elektromagnetische velden. We hebben cognitieve (werkgeheugen, concentratie), psychologische (psychologische ontreddering, welzijn, enz.) en psychofysiologische (ge\u00ebvoceerde cognitieve potentialen: P300 en VCN) parameters geselecteerd. Deze evaluatie omvat een halve dag klinische onderzoeken (bloedonderzoek, cognitieve testen, psychofysiologische registraties, een gesprek, een korte open provocatietest) of drie halve dagen (een halve dag evaluatie + twee halve dagen met een dubbelblinde provocatietest). Het studieprotocol werd door een ethische commissie goedgekeurd.<\/p>\n

We hebben 77 vragenlijsten ontvangen, waarvan er 55 werden geanalyseerd. Uit de gegevens van deze speciaal ontworpen vragenlijst (M. Crasson) blijkt dat de EHS-proefpersonen vaak hoogopgeleide personen en vaker vrouwen zijn. Ze vertonen veel en diverse symptomen, waarvan sommige vergelijkbaar zijn met die waargenomen bij het hyperventilatiesyndroom. Ze melden ook een groter aantal omgevingsintoleranties. De verergerende en verbeterende factoren zijn vaak van omgevingsoorsprong en geassocieerd met de perceptie van blootstelling aan elektromagnetische velden. Het vermijden van de blootstelling en de schermen worden vaak gebruikt als strategie om de situatie aan te kunnen. Hoewel hun probleem het welzijn negatief be\u00efnvloedde, was de meerderheid van de EHS-proefpersonen in staat om te gaan werken en buiten te komen. De proefpersonen binnen deze populatie weten het probleem meestal aan de radiofrequenties. Zeer weinig proefpersonen klagen over velden met zeer lage frequenties.<\/p>\n

Uit de gegevens van de psychologische schalen (a= 26 EHS) blijkt een hoger niveau van psychologische ontreddering, depressiesymptomen en angst dan binnen de controlegroep. De studieopzet laat niet toe om te bepalen of het gaat om een oorzaak of om een gevolg van de elektrogevoeligheid. Een hoger angstniveau kan evenwel een kwetsbaarheidsfactor zijn in het ontstaan en de instandhouding van een omgevingspathologie en\/of een grotere psychologische ontreddering.<\/p>\n

Zevenentwintig proefpersonen hebben deelgenomen aan de registratie van de ge\u00ebvoceerde potentialen en 30 aan de cognitieve evaluatie (werkgeheugen- en concentratietests). We merken een statistisch significante vertraging van de gemiddelde reactietijd in het paradigma met waarschuwingssignaal (CNV) en een kleiner aantal geanalyseerde punten van de concentratietest D2. De elektrofysiologische gegevens tonen geen verschillen tijdens deze prestatietaken. Bijgevolg kunnen we veronderstellen dat de controleproefpersonen gemotiveerder waren om deze taak snel uit te voeren, die als een uitdaging beschouwd werd. Het groter aantal fouten waargenomen in de EHS-groep in het oddball-paradigma (P300) zou ge\u00efnterpreteerd kunnen worden als een kleiner onderscheidingsvermogen en moet verder onderzocht worden.<\/p>\n

Tot slot blijkt uit de “open field”-provocatietest dat de 14 EHS-proefpersonen die aan deze en de dubbelblinde test deelgenomen hebben, meer symptomen melden wanneer ze blootgesteld worden aan een magnetisch veld van 50 Hz (20 \u00b5T), wetend dat ze werkelijk blootgesteld worden. In de dubbelblinde provocatiestudie daarentegen, was de EHS-groep alleen in staat toevallig de aanwezigheid van een magnetisch veld waar te nemen.<\/p>\n

Er zijn communicatiestrategie\u00ebn opgezet over overgevoeligheid voor elektriciteit (EHS) op basis van individuele informatie, de website van de BBEMG, conferenties en cursussen en de samenwerking met andere teams uit andere disciplines.[\/vc_column_text][vc_custom_heading text=”2001-2005″ font_container=”tag:h3|text_align:left|color:%233f3f3f” use_theme_fonts=”yes”][vc_column_text]M. Crasson & J.J. Legros<\/strong><\/p>\n

Experimentele studies: De rol van informatie op de melding van symptomen<\/h4>\n

Doelstellingen: het doel van dit onderzoek was het analyseren van het belang van de perceptie van risico’s als pathogene factor voor elektromagnetische hypergevoeligheid en meer specifiek de rol van verwachtingen en overtuigingen. Wij analyseerden de rol van verwachtingen en de effecten van een acute blootstelling aan een magnetisch veld van 50 Hz en 400 microT op de cognitieve prestaties, de melding van symptomen en bepaalde psychologisch en fysiologische parameters met inbegrip van de urinaire concentratie van 6-sulfatoxymelatonine.<\/p>\n

Methode: 74 vrijwilligers werden op at random wijze toegewezen aan 5 groepen. Deze laatste verschilden door de aard van de informatie (positief, negatief of neutraal) die werd gegeven ten aanzien van de verwachte effecten van de blootstelling op de cognitieve prestaties en de aard van de blootstelling (re\u00ebel of gesimuleerd) (groep “+”: positieve informatie en gesimuleerde blootstelling; groep “-“: negatief en gesimuleerd; groep “+\/-“: neutraal en gesimuleerd; groep “expo”: neutraal en re\u00ebel; groep “controle”: geen informatie en geen blootstelling).<\/p>\n

Resultaten en conclusies: de gegeven informatie wijzigt niet significant de overtuigingen. Geen enkel verschil werd aangetoond tussen de 5 groepen wat betreft de aard van de informatie\/blootstelling en de cognitieve prestaties, de melding van symptomen, de stemming, de waakzaamheid, de bloeddruk, de hartfrequentie of de urinaire concentratie van 6-sulfatoxymelatonine.<\/p>\n

De melding van symptomen is niet gecorreleerd met de overtuiging te zijn blootgesteld aan een magnetisch veld of met de re\u00eble blootstelling. Om beter te begrijpen wat tot de melding van symptomen leidt, hebben wij een regressie-analyse uitgevoerd. Vier psychologisch variabelen (angsttoestand, tevredenheid op de visueel-analoge schaal (VAS), positieve affectiviteit, tevredenheid en comfort in de helm) werden opgenomen in het regressiemodel (R2 aangepast = 0,32, F(4,66) = 9,37, p < 0,001). Dit model verklaart meer dan 30% van de melding van symptomen en ondersteunt de hypothese dat de melding van symptomen grotendeels be\u00efnvloed wordt door een psychologisch proces van angst (Pennebaker, 1994).<\/p>\n

In de context van onze studie, met een populatie van mannen in goede gezondheid, zonder symptomen van angst, maakt de aard van de gegeven informatie het niet mogelijk de verwachte veranderingen ten aanzien van de gemeten parameters te induceren. Het lijkt adequaat een meer alarmerende boodschap te gebruiken die in staat is meer emoties op te wekken en somatische, emotionele en cognitieve reacties uit te lokken toegeschreven aan de blootstelling aan een magnetisch veld en tevens de impact te onderzoeken van de informatie en de blootstelling aan elektromagnetische velden bij personen met kenmerken van elektromagnetische hypergevoeligheid en met name bij vrouwen.<\/p>\n

Klinische onderzoeksactiviteiten – Omgevingsgebonden idiopathische intolerantie, elektromagnetische hypergevoeligheid, overgevoeligheid voor elektriciteit<\/h4>\n

Elektromagnetische hypergevoeligheid attributed to electricity is een zelfgedefinieerde aandoening waarbij individuen ongewenste effecten ervaren bij gebruik of in de nabijheid van apparaten en uitrusting die elektrische, magnetische of elektromagnetische velden genereren. De meeste studies werden in Scandinavische landen uitgevoerd en maken melding van dermatologische klachten bij personen die met een computer werken. Steeds meer individuen klagen evenwel over een algemeen syndroom van neurasthenische aard, dat zich ook uitbreidt tot andere bronnen van niet-ioniserende stralen: hoogspanningslijnen en systemen voor mobiele telefonie. Het gebruik van de term “lektrosensibiliteit” impliceert niet rechtstreeks een oorzakelijk verband tussen elektromagnetische velden en de gemelde symptomen, zoals blijkt uit provocatiestudies. De oorsprong van “elektromagnetische hypergevoeligheid” of “overgevoeligheid voor elektriciteit” lijkt multifactorieel te zijn en dit heterogene syndroom vereist een multidisciplinaire benadering ten aanzien van de diagnose en de behandeling.<\/p>\n

In dit project wordt de vraag naar elektromagnetische hypergevoeligheid van nabij onderzocht met behulp van klinische interviews, evaluaties en opvolging van personen die verklaren overgevoelig te zijn voor elektromagnetische velden. Een overzicht van literatuur werd gepubliceerd in de European Review of Applied Psychology (Crasson, M. (2005). Revue Europ\u00e9enne de Psychologie Appliqu\u00e9e, 55(1):51-67<\/em>).<\/p>\n

Bij 20 personen met klachten van elektromagnetische hypergevoeligheid werden onderzoeken en soms een opvolging uitgevoerd. Aangezien de personen vaak van ver komen, organiseren wij de evaluatie doorgaans op een dag met inbegrip van de anamnese en de klinische evaluatie (M. Crasson), een bloedafname en een medisch onderzoek (Prof. J.J. Legros) evenals het opsturen van een bloedmonster naar de VITO voor genetisch onderzoek. Het medisch onderzoek is vereist om alle specifieke aandoeningen te identificeren en te behandelen die verantwoordelijk zouden kunnen zijn voor de beschreven symptomen.<\/p>\n

Provocatietests werden uitgevoerd als de blootstelling aan elektromagnetische velden tot rechtstreekse reacties leidt en als de betrokkene dit aanvaardt (11 personen). In deze tests kon niet worden aangetoond dat de betrokken individuen in staat waren de blootstelling aan elektromagnetische velden waar te nemen (9 tests met magnetische velden van 50 Hz en 2 tests met radiofrequenties). Geen enkele aanwijzing voor een causaal verband tussen de symptomen van elektromagnetische hypergevoeligheid en blootstelling aan magnetische velden van 50 Hz of “GSM”-velden werd waargenomen.<\/p>\n

Bijzondere aandacht wordt besteed aan het beheersen van symptomen van elektromagnetische hypergevoeligheid, aan informatie in verband met de effecten van elektromagnetische velden op de gezondheid, en aan de opvolging van overgevoelige personen. Een gestandaardiseerd interview en een lijst van vragenlijsten werden geanalyseerd en opgesteld teneinde deze personen in de toekomst te evalueren.[\/vc_column_text][vc_custom_heading text=”1999-2000″ font_container=”tag:h3|text_align:left|color:%233f3f3f” use_theme_fonts=”yes”][vc_column_text]\n

Gevoeligheid voor elektriciteit<\/h4>\n

M. Crasson, L. Verschaeve, P. Pirotte, M-T. Hagelstein, J-J. Legros<\/strong><\/p>\n

In de Eenheid Psychoneuro-endocrinologie zijn enkele vermoede gevallen van “elektromagnetische hypergevoeligheid” waargenomen. Deze personen zeggen gevoelig te zijn voor artifici\u00eble elektromagnetische velden van zeer lage frequentie (ELF) of voor een fenomeen dat optreedt bij gebruik van elektriciteit. Er zijn medische en psychologische evaluaties en provocatiestudies uitgevoerd om dit ” syndroom ” te identificeren en beter te karakteriseren.<\/p>\n

Er zijn bloedstalen naar het VITO gestuurd voor genetische tests (L. Verschaeve). In sommige gevallen zijn in woongebieden metingen van M-velden verricht door Professor P. Pirotte en zijn urinestalen genomen voor dosering van aMT6s (de metaboliet van melatonine). De verschillen zijn zo groot dat er geen uniform profiel uit naar voren komt. De inconsistentie van de resultaten van de medische onderzoeken en de provocatiestudies laat vermoeden dat het potenti\u00eble verband tussen de elektromagnetische velden (EM-velden) en de symptomen complex is, beperkt tot bepaalde condities, en onderhevig aan andere, ongepaarde stoorfactoren. Er zijn meer klinische studies vereist om dit “syndroom” beter te begrijpen.[\/vc_column_text][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” overlay_strength=”0.3″ shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none” source=”” text=”2013 – 2017″ font_container=”tag:h2|text_align:left|color:%2349b0e5″ use_theme_fonts=”yes” google_fonts=”font_family:Abril%20Fatface%3Aregular|font_style:400%20regular%3A400%3Anormal” css_animation=”” link=”” el_id=”” el_class=”” css=””][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_position=”all” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_link_target=”_self” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” bg_image_animation=”none”][vc_custom_heading text=”Publicaties in het kader van de activiteiten van de BBEMG” font_container=”tag:h2|text_align:left|color:%2349b0e5″ use_theme_fonts=”yes”]

\"\"<\/strong> Ledent, M., Beauvois, V., Demaret, I., Ansseau, M., Scantamburlo, G. (2015). Champs \u00e9lectriques et magn\u00e9tiques 50 Hz et sant\u00e9 : quel message au grand public ? Rev Med Liege 2015, 70(4),172-178.
\n>> See a free pdf version<\/a><\/p>\n

Communiqu\u00e9 SPF Sant\u00e9 Publique, S\u00e9curit\u00e9 de la Cha\u00eene Alimentaire et Environnement<\/strong> dans le Journal du M\u00e9decin du vendredi 14 d\u00e9cembre 2007: \u00ab Champs \u00e9lectromagn\u00e9tiques et sant\u00e9 \u00bb, co-r\u00e9daction Marion Crasson (docteur en psychologie, chercheur qualifi\u00e9 \u00e0 la Facult\u00e9 de M\u00e9decine) et Jacques Vanderstraeten, experts scientifiques.<\/p>\n

Nevelsteen, S., Legros, J.J., Crasson, M. (2007).
\nEffects of information and 50 Hz magnetic fields on cognitive performance and reported symptoms.
\nBioelectromagnetics<\/strong>, 28(1): 53-63.<\/p>\n

Crasson, M. (2005).
\nChamps \u00e9lectromagn\u00e9tiques et sant\u00e9.
\nM\u00e9decine du travail et ergonomie<\/strong>, XLII, N\u00b01, 2005.<\/p>\n

Crasson, M. (2005).
\nL’hypersensibilit\u00e9 \u00e0 l’\u00e9lectricit\u00e9: une approche multidisciplinaire pour un probl\u00e8me multifactoriel. Revue de la litt\u00e9rature.
\nRevue europ\u00e9enne de psychologie appliqu\u00e9e<\/strong>, 55, 51-67.<\/p>\n

Crasson, M. (1998).
\nLe m\u00e9decin g\u00e9n\u00e9raliste et les risques pour la sant\u00e9 en relation avec l’environnement. Partim : “Les champs \u00e9lectromagn\u00e9tiques de tr\u00e8s basses fr\u00e9quences”.
\nUniversit\u00e9 de Li\u00e8g<\/strong>e, Facult\u00e9 de M\u00e9decine. 22p.<\/p>\n

Crasson, M., Legros, J.J. (1997).
\nBestaat er een verband tussen 50-60 Hz elektromagnetische velden en het risico op kanker ?
\nTempo Medical<\/strong>, September 1997:74-86.<\/p>\n

Crasson, M., Legros, J.J. (1997).
\nExiste-t-il une relation entre les champs \u00e9lectromagn\u00e9tiques 50-60 Hz et le risque de cancer.
\nTempo Medical<\/strong>, Septembre 1997:74-86.<\/p>\n

Crasson, M., Timsit-Berthier, M., Legros, J-J. (1992).
\nLes champs \u00e9lectromagn\u00e9tiques ont-ils un effet sur la sant\u00e9 ? Revue de la litt\u00e9rature.
\nPsychologie M\u00e9dicale<\/strong>, 24 (11):1205-1215. <\/div>[\/vc_column][\/vc_row]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

[vc_row type=”in_container” full_screen_row_position=”middle” scene_position=”center” text_color=”dark” text_align=”left” overlay_strength=”0.3″ shape_divider_position=”bottom” bg_image_animation=”none”][vc_column column_padding=”no-extra-padding” column_padding_position=”all” background_color_opacity=”1″ background_hover_color_opacity=”1″ column_link_target=”_self” column_shadow=”none” column_border_radius=”none” width=”1\/1″ tablet_width_inherit=”default” tablet_text_alignment=”default” phone_text_alignment=”default” column_border_width=”none” column_border_style=”solid” bg_image_animation=”none”][heading] Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies (1999-2017) [\/heading][\/vc_column][\/vc_row][vc_row type=”in_container”…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"page-sidebar.php","meta":{"footnotes":""},"categories":[],"tags":[],"class_list":["post-1711","page","type-page","status-publish"],"yoast_head":"\nElektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies - BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"In het kader van het BBEMG project bestuderen onderzoekers het verband tussen \u201cIdiopathic Environmental Intolerance\u201d en elektromagnetische velden. EHS.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies - BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"In het kader van het BBEMG project bestuderen onderzoekers het verband tussen \u201cIdiopathic Environmental Intolerance\u201d en elektromagnetische velden. EHS.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-11-27T10:47:32+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/new.gif\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@bbemg\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"17 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\\\/\",\"name\":\"Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies - BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/new.gif\",\"datePublished\":\"2019-05-21T08:05:05+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-27T10:47:32+00:00\",\"description\":\"In het kader van het BBEMG project bestuderen onderzoekers het verband tussen \u201cIdiopathic Environmental Intolerance\u201d en elektromagnetische velden. EHS.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/new.gif\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/09\\\/new.gif\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Accueil\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/accueil\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/\",\"name\":\"BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group\",\"description\":\"Analyse des effets biom\u00e9dicaux des champs \u00e9lectriques dans notre vie quotidienne\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/#organization\",\"name\":\"BBEMG\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/05\\\/bbemg-logo-crop.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2019\\\/05\\\/bbemg-logo-crop.png\",\"width\":\"560\",\"height\":\"222\",\"caption\":\"BBEMG\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.bbemg.uliege.be\\\/nl\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/x.com\\\/bbemg\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies - BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group","description":"In het kader van het BBEMG project bestuderen onderzoekers het verband tussen \u201cIdiopathic Environmental Intolerance\u201d en elektromagnetische velden. EHS.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/","og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies - BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group","og_description":"In het kader van het BBEMG project bestuderen onderzoekers het verband tussen \u201cIdiopathic Environmental Intolerance\u201d en elektromagnetische velden. EHS.","og_url":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/","og_site_name":"BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group","article_modified_time":"2024-11-27T10:47:32+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/new.gif","type":"","width":"","height":""}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@bbemg","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"17 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/","url":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/","name":"Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies - BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/new.gif","datePublished":"2019-05-21T08:05:05+00:00","dateModified":"2024-11-27T10:47:32+00:00","description":"In het kader van het BBEMG project bestuderen onderzoekers het verband tussen \u201cIdiopathic Environmental Intolerance\u201d en elektromagnetische velden. EHS.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/new.gif","contentUrl":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/new.gif"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/elektromagnetische-hypergevoeligheid-provocatie-studies\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Accueil","item":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/accueil\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Elektromagnetische hypergevoeligheid: Provocatie studies"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/#website","url":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/","name":"BBEMG - Belgian BioElectroMagnetics Group","description":"Analyse des effets biom\u00e9dicaux des champs \u00e9lectriques dans notre vie quotidienne","publisher":{"@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/#organization","name":"BBEMG","url":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"nl-NL","@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/bbemg-logo-crop.png","contentUrl":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/bbemg-logo-crop.png","width":"560","height":"222","caption":"BBEMG"},"image":{"@id":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/x.com\/bbemg"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1711","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1711"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1711\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6575,"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1711\/revisions\/6575"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1711"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1711"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.bbemg.uliege.be\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1711"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}